Instrumenty ekonomicznego oddziaływania Narodowego Banku Polskiego na banki komercyjne.

Instrumenty ekonomicznego oddziaływania NBP na banki

Instrumenty ekonomicznego oddziaływania NBP na banki komercyjne

1. Refinansowanie banków
Refinansowanie banków operacyjnych polega na udzielaniu przez NBP następujących kredytów:

  • refinansowego;
  • redyskontowego;
  • lombardowego.


Charakterystyka kredytu refinansowego:
  • jest udzielany bankom posiadającym zdolność kredytową oraz tym, w których został ustanowiony zarząd komisaryczny;
  • jest udzielany na podstawie umowy określającej wysokość kredytu, oprocentowanie i prowizję, termin spłaty, prawne zabezpieczenie spłaty kredytu.


Charakterystyka kredytu redyskontowego:
  • polega na wykupie weksli zdyskontowanych przez banki operacyjne;
  • zdyskontowane weksle muszą spełniać wszystkie wymogi prawa wekslowego;
  • decyzję o przyjęciu weksli do redyskonta podejmuje dyrektor oddziału NBP lub osoba do tego upoważniona.


Charakterystyka kredytu lombardowego:
  • jest udzielany pod zastaw papierów wartościowych, emitowanych przez: skarb państwa,NBP, banki o wysokich kapitałach własnych.
  • wysokość kapitału jest niższa niż wartość nominalna papierów wartościowych będących przedmiotem zastawu i waha się w granicach 75% do 90% tej wartości;
  • kredyt jest udzielany na okres do 12 m-cy.


2. Operacje rynku otwartego
Operacje otwartego rynku polegają na zakupie i sprzedaży papierów wartościowych dopuszczonych przez NBP do tych operacji.
Podstawowymi instrumentami rynku otwartego są bony pieniężne NBP, bony skarbowe.

Charakterystyka bonów pieniężnych:
  • są to krótkoterminowe papiery wartościowe z terminem wykupu 28, 91,128 dni;
  • są oferowane krajowym osobom fizycznym i prawnym;
  • są sprzedawane na przetargach w centrali NBP;
  • są oferowane w 3 nominałach 10.000, 100.000, 1.000.000 zł.


Charakterystyka bonów skarbowych:
  • są instrumentami zaciągania krótkoterminowych pożyczek na rynku pieniężnym na finansowanie deficytu budżetowego przez Ministerstwo Finansów;
  • są emitowane na: 4, 8, 26, 52 tygodnie;
  • nabywcami mogą być krajowe osoby fizyczne i prawne;
  • są emitowane w trzech nominałach: 10.000, 100.000, 1.000.000 zł.


3. Rezerwy obowiązkowe
NBP gromadzi rezerwy obowiązkowe banków komercyjnych w celu:
  • oddziaływania na wielkość podaży pieniądza odpowiednio do zmian w gospodarce;
  • tworzenia rezerwy płynności banków operacyjnych;
  • przejęcia części zysków banków operacyjnych.


Rezerwy obowiązkowe są odprowadzane na r-k w NBP.

Przykładowe stopy rezerw obowiązkowych:
  • 17% dla depozytów płatnych na każde żądanie i z terminem krótszym niż 3 m-ce;
  • 9% dla depozytów 3 miesięcznych i dłuższych;
  • 2% dla depozytów walutowych.


4. Środki kontroli kredytów
  • stopa procentowa;
  • zalecenia dot. procedury kredytowej np. zakresu dokumentacji kredytowej, oceny zdolności kredytowej;
  • pułapy (limity) kredytowe.